"Tehanu" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Tehanu
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Ziemiomorze, #4
Ilość stron: 240
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 8 czerwca 2001 (premiera: 1990 r.)

Przed Wami ostatnia część cyklu "Ziemiomorze" znanej amerykańskiej autorki. Chociaż napisana 17 lat po "trójce", zachowuje w sobie wszystko to, co czytelnicy pokochali w poprzednich tomach.

Jedną z głównych bohaterek Tehanu jest Goha. Nic Wam to nie mówi? Spokojnie, to tylko stara - znana z Grobowców Atuanu - Tenar. Osiedliła się na Goncie, znalazła męża i wychowała dzieci, które trysnęły w świat. Mieszka samotnie aż do dnia, gdy w wiosce pojawia się poparzona, zgwałcona i mocno okaleczona dziewczynka. Kobieta przygarnia dziewczynkę, nadaje jej imię Therru i stara się wychować ją na w miarę otwartą osobę: bo czy człowiek brutalnie wykorzystany będzie w stanie w pełni się otworzyć na innych?

Bohaterki dużo podróżują, ale wędrówka to nie ich jedyne zajęcie. Najpierw idą do Ogiona - tego samego, który przyuczał Geda w Czarnoksiężniku z Archipelagu. Stary mag niedomaga i umiera, a niedługo później na Gont przybywa smok Kalessin z Arcymagiem na plecach (końcówka Najdalszego brzegu).  Krogulec osiada na wyspie, nie bacząc na zamieszanie, jakie wywołuje zniknięcie najwyższego maga i jedynego panującego Archipelagiem. Niebawem powraca król Lebannen, którego również pamiętamy z Najdalszego brzegu. Młodzian chce, by Ged był obecny przy jego koronacji, przynosi także wróżbę, wedle której Archipelag przed całkowitym chaosem może ocalić jedynie kobieta z Gontu. Łatwizna: przecież Gont to taka pustelnicza wyspa...

Spieszę nadmienić, że książka nie odpowiada na pytanie, kim jest tajemnicza kobieta. Autorka pozostawia to domysłom czytelników. Historia, jak zawsze, porusza istotne w życiu codziennym problemy, których nie dostrzegamy lub które lekceważymy. Jak traktujemy osoby kalekie? Czy zawsze zastanawiamy się, co ten oszpecony człowiek czuje, co przeszedł? A może raczej wyśmiewamy się z takich ludzi, unikamy ich i oskarżamy o podłość (musiał sobie na taką karę zasłużyć!). W późniejszej części tomu, gdy poznajemy dzieci Gohy, nasuwają się także pytania o rolę matki w kształtowaniu rodziny. Czy jako dzieci okazywaliśmy jej wystarczająco dużo szacunku? I co ważniejsze, czy także w dorosłym życiu traktujemy ją, jak należy? A może dzieci mają prawo oczekiwać po rodzicielce wiecznego posługiwania i uległości?

Książkę czytało mi się dobrze, przygody kobiety i dziewczynki przepełnione są bólem, smutkiem i cierpieniem, ale także radością i nadzieją. Pełno tu różnych złotych myśli. Także bohaterowie wykreowani się bardzo dobrze, a ich losy tworzą spójną całość z tym, co czytaliśmy we wcześniejszych tomach. Drobiazgowo przemyślany świat przedstawiony pomaga "wejść" w tę opowieść i pozostać w niej na długie godziny.

Podsumowując, Tehanu podobało mi się najbardziej z całego cyklu. Historia postawiła przede mną wiele pytań, ale delikatnie pomogła znaleźć na nie odpowiedź. Liczę, że także i Wam się spodoba. Nie przejmujcie się, jeśli nie znacie poprzednich tomów: lektura tej jednej książki wystarczy w zupełności, by cieszyć się jej zawartością.
Ocena końcowa: 4+/6
Polecam: osobom ceniącym literaturę z ukrytym, lekko podanym przesłaniem

"Tehanu" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Tehanu
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Ziemiomorze, #4
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Ilość stron: 240
Data wydania: 8 czerwca 2001 (premiera światowa: 1990)

Oto ostatni tom cyklu o Ziemiomorzu. Co przygotowała dla nas autorka? Co czeka na nas w zwieńczeniu tej znanej i szanowanej tetralogii?

Główną bohaterką jest Goha. Momencik, nowa bohaterka w ostatnim tomie? Skąd, to tylko Tenar - była kapłanka, którą poznaliśmy w Grobowcach Atuanu. Osiedliła się na Goncie (tam, gdzie urodził się Ged), ożeniła i urodziła dwójkę dzieci. Teraz została sama, syn i córka "prysnęli" w świat, a szanowny małżonek odszedł w zaświaty. Jej samotny i monotonny żywot zostaje urozmaicony dość niepodziewanie, gdy w wiosce pojawia się okaleczona, pobita i poparzona dziewczynka. Tenar podejmuje się opieki nad nieszczęsną, nadaje jej imię Therru.

Tehanu różni się od wcześniejszych tomów głównie tym, że bohaterki nie podróżują. Powiem inaczej: podróżują, ale ich wędrówka nie jest najważniejsza. Najpierw wyruszają do starego Ogiona (tak, ten z Czarnoksiężnika z Archipelagu), by zaopiekować się nim w ostatnich chwilach życia. Niebawem na wyspę przybywa Ged na grzbiecie Kalessina (końcówka Najdalszego brzegu). Arcymag postanawia zignorować swoje obowiązki i pozostać w ukryciu. Niedługo później pojawia się kolejny znajomy: książę Lebannen. Młodzieniec poszukuje Geda, by prosić go o udział w koronacji. Przynosi również wieść, że w przywróceniu ładu w Archipelagu istotną rolę odegra kobieta z Gontu. Wszystko jasne, prawda?

W międzyczasie Tenar wychowuje Therru, próbuje otworzyć ją na innych, dziewczynka bowiem ma poważne obawy jeśli chodzi o kontakty z mężczyznami. To jedno z ukrytych przesłań powieści: jak postrzegamy osoby kalekie, oszpecone? Czy dostrzegamy ich ból, cierpienie, smutek? Czy może nie widzimy jedynie brzydotę, na którą kaleka "na pewno sobie zasłużył"? Opowieść ukazuje również - w pewnym stopniu - świat widziany oczyma dziecka zdającego sobie sprawę z własnych braków. Czy naprawdę musi byś skazane na smutek i odrzucenie ze strony rówieśników, gesty przyjaźni okazywane tylko przez "swoich"?

Innym poruszonym zagadnieniem jest stosunek do rodziców. Wraz z rozwojem wydarzeń poznajemy bowiem dzieci Tenar - córkę Jabłko i syna Iskrę. Możemy porównać ich stosunek do matki, możemy odnieść się również do tego, jak traktuje ją Therru. Czytelnik stawia sobie pytania: Czy szanuję/szanowałem matkę i jej pracę? A może traktuję/traktowałem ją jak służącą?
Ostatnim ważnym aspektem, o którym chcę wspomnieć, jest sposób, w jaki traktowane są kobiety. Goha spotyka na swojej drodze młodego maga Coba. On, chociaż rozpoznaje w niej znaną i szanowaną Tenar, nie okazuje szacunku i szuka sposobu, by ją upokorzyć. Zupełnie jakby chciał pokazać, że jako młody MĘŻCZYZNA może i potrafi więcej niż stara kobieta. Także to, jak potraktowano Therru na samym początku, woła o pomstę do nieba. Jako przedstawicielka płci żeńskiej cieszę się, że nie żyję w opisanych w książce czasach.

Rozpisałam się na temat poruszanych zagadnień, ale nie wymieniłam wszystkich - jedynie te najważniejsze, najbardziej zapadające w pamięć. Bohaterowie są wyraziści, stali w swoich postanowieniach, chociaż czasami zbyt "płascy", jednowymiarowi (np. Cob - bezwzględnie zły, bez odcieni szarości). Ci ważniejsi jednak przedstawieni są spójnie i sympatycznie.

Wspomnę jeszcze o stylu pisania. Pani Le Guin przyzwyczaiła nas do dużego nacisku na detale, codzienne czynności i emocje towarzyszące ich wykonywaniu. Tutaj jest ich mnóstwo. Także opisom otoczenia nic nie brakuje: z łatwością "wtapiałam się" w tło wydarzeń.

Podsumowując, Tehanu to godne zwieńczenie serii. Nie zamyka wszystkich wątków, dzięki czemu mogły powstać kolejne książki z tego uniwersum (nie zaliczane jednak do samej tetralogii). Mimo pewnych przewidywalnych elementów i miejscowej naiwności, książkę czyta się szybko i przyjemnie, a przesłania w niej zawarte zapadają w pamięci. A przecież o to chodzi w tym cyklu: by po lekturze być lepszym, niż przed nią. Nawet jeśli nie czytaliście tomów 1-3... Polecam!
Ocena końcowa: 4+/6
Polecam: osobom szukającym ciekawej historii fantastycznej z ukrytym, nienachalnym morałem

"Najdalszy brzeg" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Najdalszy brzeg (org. The Fahrest Shore)
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Opowieści z Ziemiomorza, #3
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 29 października 1996 (pierwsze wydanie: 1972 r.)
Ilość stron: 224

Przed Wami kolejny tom o Ziemiomorzu. Został jeszcze jeden (przeczytam - mam nadzieję - niebawem), ale już wiem, że seria nie jest tym, czego oczekiwałam. Przyczynę podam pewnie w ostatniej recenzji (może coś się zmieni?).

W Najdalszym brzegu poznajemy Arrena - syna księcia Enladu, raczej odległej wyspy. Chłopiec przybył na Roke, by zobaczyć się z Arcymagiem, by donieść mu o przypadkach zanikania magii. Arcymag - doskonale znany nam z poprzednich części Ged zwany Krogulcem - wierzy chłopcu i, upewniwszy się o powadze sytuacji, wyrusza wraz z nim podróż poszukiwawczą. Czego szukają? Właściwie nie wiadomo, ale kiedy znajdą, będą wiedzieć, że to to.

Rozpoczyna się długi rejs. Bohaterowie odkrywają nieznane czytelnikowi lądy, spotykają wiele nietuzinkowych postaci. Nie mogę napisać, że wyjaśnienia zagadki nie znajdują. Odpowiedzi na piętrzące się pytania zaczynają się pojawiać mniej więcej w 3/4 książki. Samo zakończenie jest emocjonujące, właściwie nie wiemy, czy Arrenowi i Gedowi uda się "naprawić" system magii.

W trakcie podróży Arren z niedoświadczonego dzieciaka zmienia się w odpowiedzialnego młodego mężczyznę. Ged z kolei traci siły witalne, jego koniec zbliża się nieubłaganie. Pod koniec jest starcem "przydatnym" tylko wtedy, gdy potrzebne jest użycie magii. Smutne, ale prawdziwe - bo czyż nie tak traktujemy dziadków i starszych rodziców?

Historia zmusza do postawienia pytań nie tylko o rolę rodziców-mentorów w życiu człowieka, ale też o śmierć. Autorka ukryła wiele złotych myśli, chociażby (na podstawie angielskich cytatów): "Człowiek nie tworzy swojego przeznaczenia: akceptuje je lub odrzuca" czy "Życie i śmierć są jak dwie strony mojej dłoni: grzbiet i środek. Grzbiet i środek nie są tym samym... Jednak nie mogą zostać rozdzielone ani przemieszane".

Przyznaję, że odnośnie tej książki nie miałam zbytnich oczekiwań: ot, kolejna historia-droga w poszukiwaniu skarbu (w sensie dosłownym) oraz prawdziwego siebie (metaforycznie). I właśnie to tutaj znalazłam. Gdyby nie była to kolejna opowieść w tym stylu, mogłabym ocenić ją wyżej, bo Najdalszy brzeg to naprawdę kształcąca, napisana prostym językiem pozycja.
Ocena końcowa: 5/6
Polecam: tym, którzy nie mają dość książek-wędrówek wgłąb siebie i wgłąb świata przedstawionego jednocześnie

"Grobowce Atuanu" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Grobowce Atuanu
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Ziemiomorze, #2
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 1 lutego 2011 (świat: 1971, pierwsze polskie wydanie: 1991)
Ilość stron: 224

Tak, ZNOWU Le Guin. Cóż, pożyczyłam książki z biblioteki, muszę je w miarę sprawnie przeczytać i, oczywiście, zrecenzować;) Ale spokojnie, teksty rozłożę w czasie: mam nadzieję, że się nie znudzicie!

W "Grobowcach Atuanu" poznajemy Tenar (przybiera później imię Arha, czyli Pożarta), która jest kolejnym wcieleniem Kapłanki Boga-Króla. Dziewczynka nie może liczyć na specjalne traktowanie - tak jak inne nowicjuszki podlega surowym regułom świątyni, w której służy Bezimiennym. Dopiero później, gdy zostaje "pełnoprawną" Arhą, otrzymuje pewne przywileje, w tym prawo do przebywania w Podgrobiu. Poznaje także mroczne sekrety świątyni, o których wcześniej nikt jej nie mówił.

Bezimienni malują się jako bóstwa bezwzględne, podobnie jak kapłanki. Ofiary z ludzi to u nich norma. W świątyni mogą przebywać tylko nieliczni mężczyźni, jeszcze mniej ma prawo wejścia do podziemnych korytarzy, nigdy nieskalanych światłem. Jakże wielkie jest zdziwienie Arhy, gdy pewnego dnia spotyka tam maga - możemy się domyślać, kim jest, a przypuszczenia potwierdzają się. Tak, to nasz znajomy Krogulec. Jego życiu grozi niebezpieczeństwo: nikt niepowołany nigdy nie wyszedł z Podgrobia...

Książka początkowo opisuje życie w świątyni, wprowadza czytelnika w panujące realia. Razem z Arhą poznajemy rozbudowane tereny podziemne, a gdy pojawia się Krogulec, pomagamy mu przeżyć. Tak, dobrze widzicie. W tej historii bardzo ważną rolę odgrywa przemiana głównej bohaterki. Początkowo bezwzględna i okrutna, spotkawszy maga, zaczyna mieć wątpliwości, czy powinna go zabijać. Postanawia utrzymywać go przy życiu, dla rozrywki. Z czasem jednak zabawa przemienia się w swego rodzaju uzależnienie. Do samego końca nie wiadomo, czy go ocali, czy skaże na śmierć, tudzież czy sama nie popełni samobójstwa.

Autorka nie wprowadziła wielu postaci. Oprócz wspomnianych Arhy i Krogulca (który przybył na wyspę w poszukiwaniu pewnego skarbu), spotkamy dwie starsze kapłanki: oschłą, ale w gruncie rzeczy dbającą o Arhę Thar oraz niesympatyczną Kossil. Do tego eunucha Manana, najbliższego przyjaciela Pożartej i jej koleżankę. Dzięki temu poznajemy ich dość dobrze, choć i tak zdecydowanie dominuje postać Tenar. Jest jej aż za dużo.

Znajomość Czarnoksiężnika z Archipelagu nie jest konieczna, by zrozumieć tę historię. Owszem, lekko wzbogaca opowieść, ale i bez niej wszystko jest zrozumiałe i czytelne. Pani Le Guin nie wymaga od czytelnika znajomości całego uniwersum, mimochodem dorzuca jednak kolejne elementy, dzięki którym świat jest bardziej szczegółowy.

Grobowce Atuanu przypadły mi go gustu bardziej niż Czarnoksiężnik z Archipelagu. Być może dlatego, że bohaterka ma wyrazisty charakter. Być może dlatego, że już wiedziałam, czego się spodziewać. Ciężko mi to ocenić. Grunt, że uważam lekturę za wartą zainteresowania, nawet jeśli nie czytaliście pierwszej części cyklu Ziemiomorze.
Ocena końcowa: 4+/6
Polecam: miłośnikom historii fantastycznych, bohaterek o wyrazistym, niekoniecznie pozytywnym charakterku

"Czarnoksiężnik z Archipelagu" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Czarnoksiężnik z Archipelagu (org. A Wizard of Earthsea)
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Ziemiomorze, #1
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 5 listopada 2010 (premiera: 1968, pierwsze polskie wydanie: 1983)
Ilość stron: 240

Cykl opowieści o Ziemiomorzu należy do klasyki światowej fantastyki. Długo szukałam pierwszego tomu i wreszcie, około tygodnia temu, udało się! - udało się wypożyczyć książkę!

Młody chłopiec nazywany Krogulcem posiada magiczną moc. Początkowo kształci go ciotka, później trafia pod skrzydła Ogiona. Ten, zgodnie z tradycją, w dniu dwunastych urodzin, nadaje mu prawdziwe imię - Ged - jednak po jakimś czasie wysyła młodzieńca na wyspę Roke, by tam kształcił się dalej. W trakcie nauki nasz bohater wywołuje cień - potężną i przerażającą zjawę, której celem jest... Zabicie Geda? Jego opanowanie? Chłopiec nie chce się dowiedzieć, rozpoczyna się ucieczka. Przynajmniej do czasu, gdy Ogion pomaga mu zrozumieć pewne istotne kwestie...

Nie ukrywam, że miałam spore oczekiwania wobec tej książki. Historia okazała się zaskakująco prosta, a jednocześnie skomplikowana. Bo cóż złożonego jest w podróży czy ucieczce przed złem/przeznaczeniem? Nawet najwybitniejszym pisarzom nic nowego (chyba) ni uda się wymyślić. W tym miejscu muszę wspomnieć o tym "skomplikowaniu": oprócz dosłownej podróży, po morzach Archipelagu, wraz z Gedem doświadczamy podróży wgłąb młodego człowieka. Właśnie o tym jest ta opowieść: o dojrzewaniu, wyzbywaniu się pychy, poczucia wyższości, nabywaniu pokory i szacunku wobec innych, a także o przyjaźni, która przetrwa wszystko.

Chciałabym choć pobieżnie nakreślić sylwetkę głównego bohatera. Kiedy go poznajemy, jest zadufanym w sobie chłopcem, wywyższającym się z powodu nadzwyczajnych mocy - nie zależy mu na przyjaźni. W czasie nauki na wyspie Roke, pod wpływem Jaspera i Vitcha - nowych kolegów - troszkę się zmienia, jednak jego super-ego nie znika (co doprowadza do wywołania cienia). Wtedy poznajemy jego prawdziwą twarz: tchórza, ukrywającego się pod maską "kozaka". Dopiero podróż na rodzinną wyspę i rozmowa ze starym Ogionem (którego zawsze uważał za wzorzec) uświadamia mu jego braki. Lecz czy uda mu się je zwalczyć?

Świat przedstawiony skonstruowany jest, jak na panią Le Guin przystało, bardzo drobiazgowo i dokładnie. Lektura obfituje w opisy przyrody czy mijanych wysp, mnóstwo miejsca poświęcono także emocjom bohatera. Każdy kolejny rozdział to nowy etap podróży Geda, nowe wyzwania. Uważam to za dobry, przemyślany zabieg, który pomaga czytelnikowi skupić się na najważniejszym, przewodnim wątku danego fragmentu.

Czarnoksiężnik z Archipelagu to książka bez wątpienia interesująca i skłaniająca do przemyśleń nad naturą młodego, "lepszego od innych" człowieka. Autorka nie prawi nam morałów, zawarte w opowieści przesłania delikatnie przenikają do świadomości czytelnika. Muszę jednak się przyznać, że po tej pozycji oczekiwałam czegoś innego: bardziej fantastycznego, mniej poważnego czytadła. Mimo to lekturę uważam za wciągającą i wartą przeczytania.
Ocena końcowa: 4/6
Polecam: miłośnikom fantastyki, opowieści o przemianie bohatera

"Opowieści orsiniańskie" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Opowieści orsiniańskie (org. Orsinian tales)
Autor: Ursula K. Le Guin
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 1999 (świat: 1976)
Ilość stron: 192

Czas na ostatnią z książek, które Mama pożyczyła z biblioteki. Kolejny zbiór opowiadań. Tym razem jednak pani Le Guin zabiera nas w podróż po Europie na przestrzeni dziejów.

W tomie znajdziemy jedenaście historii, zupełnie ze sobą nie związanych. Odwiedzimy Francję czy Niemcy, ale głównym miejscem akcji jest Orsinia - kraina fantastyczna, która jednak wygląda jak realna. Przybliżenie wszystkich wątków zajęłoby dość sporo miejsca, napomknę więc tylko o tych najistotniejszych.

Spotkamy tu człowieka w średnim wieku, którego żona odeszła kilka lat wcześniej, doprowadzając go niemal do depresji. W innej historii poznamy dzieje niewidomego Sanzo, którego ciotka, Sara, stara się go na siłę zeswatać, ale rodzina ewentualnej wybranki jest przeciwna temu związkowi. Kolejna opowieść, o dość znaczącym tytule "Bracia i siostry", opowiada o rodzinach Fabbre (najstarszy Kostans - oślepiony w tragedii kamieniarz, Stefan - urzędnik oraz ich siostra Ros) oraz Sachik (Ekata - pokorna córka, Martin - młody kamieniarz oraz ich ojciec - kamieniarz ranny w tym samym wypadku co Kostans), które połączyła nie tylko tragedia w kamieniołomie. Jeszcze inna, "Tydzień na wsi", mówi o innym Stefanie Fabbre (być może wnuku tego wcześniejszego), który na wsi znajduje miłość.

Opowieści reprezentują różne poziomy. Niektóre szybko wciągają, inne tylko męczą czytelnika. Nie różnią się za to zbytnio tematyką - są to w większości historie o zabarwieniu miłosnym. Wyznawanie uczuć nie przychodzi bohaterom łatwo, a miłość w opisywanych realiach wydaje się czymś niemal nierealnym. Czytając, miałam wrażenie ciągłej wtórności - niby każde opowiadanie to coś innego, ale w gruncie rzeczy wciąż to samo. Nie spodobały mi się zakończenia historii: większość urywa się niemal w pół zdania, nie kończąc poruszonego wątku. Teoretycznie takie "niedokończone końce" zmuszają czytelnika do namysłu, ale tutaj pozostawiały po prostu niedosyt i... rozczarowanie?

"Opowieściami orsiniańskimi" kończę na razie przygodę z panią Le Guin. Czekają na mnie inne pozycje, ale do książek tej wybitnej autorki na pewno wrócę. Moje wrażenia po lekturze tego tomu nie należą do najlepszych: ze stron wieje nudą, wtórnością, zakończenia są dalekie od moich ideałów... Szczerze mówiąc, spodziewałam się czegoś lepszego.
Ocena końcowa: 3+/6
Polecam: fanom twórczości autorki

"Planeta wygnania" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Planeta wygnania (org. Planet of Exile)
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Ekumena, #2
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 1994 (świat: 1966)
Ilość stron: 127

Konflikty są obecne wszędzie tam, gdzie obecni są ludzie. Na nieznanej z nazwy planecie, w bliskim sąsiedztwie żyją dwa społeczeństwa, bardzo od siebie odmienne. Tewar zamieszkiwany jest przez prymitywny lud, którego przywódcą jest Wold. Drugi naród, z siedzibą w Landinie, przybył na planetę sześćset lat wcześniej i jest wyraźnie lepiej rozwinięty. Tubylcy nazywają ich "farbornami" (od ang. far born - daleko urodzony) albo magami - ze względu na umiejętności. Nie przepadający za sobą ludzie zostają jednak zmuszeni do zjednoczenia sił. Muszą stawić czoła mroźnej Zimie, ghalom - najeźdźcom z północy - a także radykałom sprzeciwiającym się jakimkolwiek zmianom...

Główną bohaterką (pomijając wojnę) jest Rolery - młoda dziewczyna z rodu Wolda. Wbrew wszelkim przeciwnościom związuje się z Agatem - farbornem. Zostaje odrzucona przez swoich rodaków, a także pobratymcy jej wybranka nie patrzą przychylnym okiem na dzikuskę, "wifonkę". Czy miłość przetrwa spiętrzające się konflikty?

Z każdą książką coraz bardziej cenię twórczość pani Le Guin. W "Planecie wygnania" jesteśmy świadkami wielu przemian: zmieniają się bohaterowie, ich podejście do życia, miłości. Tutaj nie ma czasu ani miejsca na czary: powieść opowiada o wojnie. Tylko tyle i aż tyle, bowiem cały mechanizm tego starcia, jego przyczyny i przebieg są na tyle zajmujące, że kolejne strony pochłania się niemal błyskawicznie. Mnie osobiście cieszy niewielka ilość stron: wątki nie są na siłę rozciągnięte, nie ma dłużyzn, akcja płynie wartko, bez gwałtownych zrywów i spowolnień. Mimo to historia trzyma czytelnika w napięciu do samego końca, podobnie jak niepewność co do końcowych losów zakochanych.

"Planetę wygnania" uważam za książkę bardzo dobrą - krótką i wciągającą. Dramatyzm łączy się z miłością, wartka akcja nie pozbawia nas możliwości wniknięcia w psychikę bohaterów, a główny wątek jest wspierany przez (obowiązkowe u tej autorki) nadprogramowe informacje o świecie przedstawionym. Lektura w sam raz na dwa-trzy zimowe wieczory.
Ocena końcowa: 5/6
Polecam: osobom szukającym sympatycznej, niezbyt wymagającej lektury

"Cztery drogi ku przebaczeniu" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Cztery drogi ku przebaczeniu (org. Four Ways of Forgiveness)
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Ekumena, #6
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: 1997 (świat: 1995)
Ilość stron: 295

"Cztery drogi..." to druga książka pani Le Guin, z którą miałam przyjemność się zapoznać. Tym razem autorka postawiła na krótsze formy wypowiedzi: w tomie znajdziemy 4 nowele i dodatek w postaci "Wiadomości o Werel i Yeowe". Ale po kolei...

Najpierw zapoznajmy się pokrótce z kolejnymi historiami. Pierwsza z nich, "Zdrada", opowiada o Yoss - kobiecie w podeszłym wieku, mieszkającej samotnie na bagnach w Yeowe. Do jej chaty raz na jakiś czas zagląda para młodych ludzi, by się ze sobą kochać. Na skutek różnych wydarzeń, nasza bohaterka postanawia zaopiekować się Abberkamem, który również zamieszkuje mokradła. Czy tych dwoje coś połączy?
Druga nowelka, "Święto Przebaczenia", to opowieść o Solly - młodej ambasadorce Ekumeny, która przybywa na Werelu. Jako osoba publiczna otrzymuje ochronę, ale w czasie obchodów święta Tual zostaje porwana. A wraz z nią znienawidzony, śmiertelnie poważny ochroniarz Teyeo.
Trzecia historia jest utrzymana w innym klimacie: oto Havzhiva, mieszkaniec planety Hain. Człowiek ten różni się od poprzednich bohaterów: najpierw zostaje historykiem (ku zgorszeniu bliskich), a następnie leci na Werel. W czasie podróży umierają jego najbliżsi, zostaje sam. Na miejscu poznaje sympatyczną doktor Yeron, która wprowadza go w sytuację polityczną planety. Ambitny Havzhiva postanawia wesprzeć kobiety w ich walce o wolność.
Ostatnie opowiadanie, czyli "Wyzwolenie kobiet", to wspomnienia Rakam. Kobieta opisuje swoje przeżycia od dzieciństwa do około trzydziestego roku życia. Od najmłodszych lat była świadkiem wielu nieobyczajnych rzeczy, także z jej udziałem. Kiedy wreszcie udaje jej się opuścić ojczyznę, z którą ma raczej niewesołe wspomnienia, trafia w niewiele lepsze miejsce - także na Werelu nie znajduje tak poszukiwanej wolności...

Wszystkie historie łączy pewne podobieństwo. Jak wskazuje sam tytuł książki, są to "cztery drogi ku przebaczeniu" - samemu sobie, a także osobom, które nas skrzywdziły. Autorka osadziła swoich bohaterów w bardzo brutalnym świecie, pełnym seksu i przemocy. Chociaż kobiety załamują się, zawsze udaje im się odnaleźć światełko w tunelu - kogoś komu mogą zaufać. A że najczęściej kończy się to rozkwitem uczucia... Tak to bywa w życiu. Dużo tu przemyśleń, chociaż oscylują one raczej wokół życia, śmierci i miłości widzianych oczami prostego człowieka, a nie wykształconego filozofa.

W książce urzekły mnie język i styl. Nie mogłam pozbyć się wrażenia, że już gdzieś czytałam podobnie skonstruowane historie: pełne opisów zupełnie niezwiązanych z głównym wątkiem, "niepotrzebnych" objaśnień wprowadzających chaos w fabule... Coś zaczyna świtać? Mnie po pierwszym opowiadanku nasunęło się porównanie do Trudi Canavan, która również bardzo drobiazgowo opisuje stworzone przez siebie światy. Obydwie panie bardzo za to podziwiam i cenię: takie zabiegi pokazują, jak bardzo się starają, pisząc swoje książki.

Reasumując, "Cztery drogi ku przebaczeniu" to książka godna polecenia: spójna, ciekawa i wciągająca. Warto nadmienić, że nie trzeba znać poprzednich tomów serii Ekumena, by czerpać radość z lektury. Zdecydowanie zaznaczyć trzeba, że książka to raczej pozycja dla dorosłych: ze względu na agresję i seks. Mnie przygody na planetach Werel i Yeowe wydały się bardzo interesujące - i mam nadzieję, że Wam również się takie wydadzą!
Ocena końcowa: 5/6
Polecam: osobom lubiącym czytać drobiazgowe opisy światów, nie stroniącym od nienachalnych, przemyślanych romansów; fanom książek Trudi Canavan i Ursuli K. Le Guin.

"Dary" - Ursula K. Le Guin

Tytuł: Dary (org. Gifts)
Autor: Ursula K. Le Guin
Seria: Kroniki Zachodniego Brzegu, #1 (Annals of the Western Shore)
Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
Data wydania: kwiecień 2006 (świat: 2004)
Ilość stron: 152

Ursula K. Le Guin jest doskonale znana chyba wszystkim fanom fantastyki. Wstyd się przyznać, ale z twórczością tej autorki zapoznałam się dopiero teraz.

Narratorem i głównym bohaterem Darów jest Orrec z Casprów, mieszkaniec Wyżyn - terenu uważanego przez mieszkańców Nizin za siedlisko czarodziejów. Kiedy go poznajemy, ma piętnaście lat i nie widzi - jego oczy zostały zapieczętowane przez jego ojca, Caroca. Zastanawiacie się dlaczego? To samo pytanie nurtuje trochę starszego wędrowca z Nizin. Rozmowa z nim stanowi pretekst dla opisania przeszłości Orreca (która jest głównym tematem książki), jego rodziny, przyjaciółki Gry Darr oraz zapoznania czytelnika z ideą darów.

Czym są dary? Jak pewnie się domyślacie, to specjalne umiejętności charakterystyczne dla danej rodziny. W każdym rodzie dary przekazywane są z ojca na syna, z matki na córkę. Darrowie (z których wywodzi się Gry) potrafią przywoływać zwierzęta. Dary nie zawsze są dobre: Casprowie posiadają dar odczyniania, rozwiązywania (nie tylko supłów, ale też żywych istot), a Drummowie powolnego wycieńczania wybranej osoby. Dary uaktywniają się około dziewiątego roku życia - Orrec niestety nie może rozbudzić w sobie mocy. W wieku lat trzynastu, po kilku nieprzyjemnych zajściach, zostaje uznany za dzikiego: obdarzonego, który nie panuje nas swoją mocą. Taka reputacja ma wiele zalet i wad, poza tym zawsze znajdą się ludzie chętni wykorzystać nieokiełznany dar...

Książkę czyta się bardzo dobrze. Główni, nastoletni bohaterowie wzbudzają sympatię, ich przygody bawią, smucą - jednym słowem poruszają. Orrec jest świetnym narratorem, dzieli się z czytelnikami swoimi odczuciami w sposób szczery, prosty, a jednocześnie dojrzały. Poznając jego historię, dostrzegamy także powolną wewnętrzną przemianę: z rozhukanego chłopca pragnącego za wszelką cenę opanować dar staje się rozsądnym, doświadczonym przez życie młodzieńcem. Duży wpływ na jego ewolucję mają rodzice, którzy nie występują tu w roli kogoś, kogo trzeba ratować przed złem tego świata (jak w większości współczesnych powieści młodzieżowych), ale jawią się jako prawdziwi dorośli - mentorzy, nauczyciele życia. Nie mogę nie wspomnieć o bardzo żywym, "plastycznym" języku, dzięki któremu strony wręcz się połyka.

Tom pierwszy kończy się wyprawą. Orrec i Gry wyruszają na Nizinę szukać szczęścia. Jeśli tylko będę miała możliwość, dołączę do nich w drugiej części. Pani Le Guin zasługuje na swoją reputację: Dary uznaję za pozycję bardzo dobrą, a (podobno) do cyklu Opowieści z Ziemiomorza nawet się nie umywa... Czasu spędzonego na lekturze tego tomu nie będziecie żałować!
Ocena końcowa: 5/6
Polecam: osobom szukającym w książkach nie tylko rozrywki, ale też pewnego przesłania, podanego w lekki i przystępny sposób